بازار آهن تهران (از آهنمکان تا انبارهای شهری) برای خیلی از پروژهها «مرکز تصمیمگیری» است؛ اما همین سرعت و شلوغی بازار، باعث میشود خرید تیرآهن با چند خطای کوچک به یک هزینه بزرگ تبدیل شود: اضافهخرید، دوبارهکاری، خواب پروژه، بار برگشتی و اختلاف فاکتور.
در این مقاله ۵ اشتباه پرتکرار را میگوییم و برای هر کدام، یک راهحل عملی و چکلیست میدهیم تا خریدتان دقیقتر و اقتصادیتر شود. پس همراه وب آهن باشید.
اشتباه ۱) فقط با «قیمت» تصمیم گرفتن و وزن/استاندارد را ندیدن
خیلیها میگویند «فلان برند ارزانتر است، همان را بخر!» اما در تیرآهن، عدد قیمت بدون وزن و استاندارد، گمراهکننده است.
چرا پروژه را گران میکند؟
-
اگر قیمت تیرآهن در تهران کیلویی باشد، اختلاف وزن واقعیِ شاخهها بین کارخانهها روی مبلغ نهایی اثر میگذارد.
-
اگر قیمت شاخهای باشد، ممکن است شاخههای سبکتر/سنگینتر، هزینه تمامشده را بههم بزند یا در اجرا دردسر بسازد.
-
اختلاف استاندارد تولید و تلرانسها میتواند روی کیفیت جوش، نشست، و رفتار سازه اثر بگذارد (طبق نظر مهندس سازه).
راهحل سریع
-
همیشه کنار قیمت، این ۳ مورد را هم چک کنید:
نوع مقطع (IPE/INP/هاش) + سایز + وزن هر شاخه/بندیل -
اگر دو پیشنهاد قیمت نزدیک است، مقایسه را با هزینه نهایی بر مبنای وزن کل سفارش انجام دهید، نه فقط «عدد ردیف جدول».
چکلیست ۳۰ ثانیهای
-
قیمت اعلامی شاخهای است یا کیلویی؟
-
وزن هر شاخه/بندیل مشخص است؟
-
استاندارد و نوع مقطع مشخص است؟
اشتباه ۲) اشتباه گرفتن نوع تیرآهن (IPE/INP/هاش) یا خرید «بهجای نقشه»
در بازار، «تیرآهن ۱۶» زیاد شنیده میشود؛ اما ۱۶ فقط سایز است، نه مشخصات کامل. تیرآهن IPE، INP و هاش (HEA/HEB) کاربرد و رفتار متفاوتی دارند.
چرا پروژه را گران میکند؟
-
اگر نوع مقطع با نقشه و محاسبات هماهنگ نباشد:
-
در کارگاه مجبور به تعویض میشوید (هزینه حمل/برگشت/خرید مجدد).
-
یا بدتر: با دوبارهکاری در برش و جوش هزینه اجرا بالا میرود.
-
-
در سازههای سنگین، انتخاب اشتباه بین تیرآهن معمولی و هاش میتواند هزینه را چند برابر کند (یا بالعکس باعث کمبود مقاومت شود).
راهحل سریع
-
قبل از خرید، از مهندس/نقشه این ۴ مورد را بگیرید:
-
نوع مقطع (IPE/INP/HEA/HEB)
-
سایز دقیق
-
طول شاخه
-
تعداد/تناژ تقریبی
-
چکلیست ۳۰ ثانیهای
-
روی پیشفاکتور نوع مقطع نوشته شده؟
-
سایز و تعداد با لیستوفر/نقشه یکی است؟
-
اگر هاش است، HEA یا HEB مشخص شده؟
اشتباه ۳) ندیدن هزینههای پنهان: بارگیری، حمل، تخلیه، ارزش افزوده
خیلی وقتها اختلاف اصلیِ «قیمت خوب» و «فاکتور نهایی» همینجاست. چون خریدار فقط قیمت تیرآهن را میبیند، اما هزینههای جانبی را نه.
چرا پروژه را گران میکند؟
-
بارگیری و باسکول در بعضی شرایط عدد قابلتوجهی میشود.
-
حمل تا پروژه با تغییر نوع ماشین (خاور/تریلی/کفی)، مسیر، محدودیت تردد شهری و زمان تخلیه فرق میکند.
-
هزینه تخلیه در کارگاه (جرثقیل، لیفتراک، نیروی انسانی) اگر از قبل دیده نشود، هزینه را ناگهانی بالا میبرد.
-
اختلاف «با ارزش افزوده/بدون ارزش افزوده» هم باعث اختلاف برداشت و دعوای مالی میشود.
راهحل سریع: فرمول قیمت نهایی
-
خرید کیلویی:
قیمت هر کیلو × وزن کل + ارزش افزوده (در صورت فاکتور رسمی) + بارگیری + حمل + تخلیه -
خرید شاخهای:
قیمت هر شاخه × تعداد شاخه + ارزش افزوده + بارگیری + حمل + تخلیه
چکلیست ۳۰ ثانیهای
-
قیمت با ارزش افزوده است یا بدون؟
-
هزینه بارگیری/باسکول مشخص شده؟
-
نوع ماشین و هزینه حمل تا مقصد مشخص شده؟
-
شرایط تخلیه در پروژه مشخص است؟
اشتباه ۴) استعلام لحظهای نگرفتن و هماهنگ نکردن موجودی/زمان بارگیری (خواب پروژه)
بازار تهران نوسانی است و موجودیها هم لحظهای تغییر میکند. یک اشتباه رایج این است که پیمانکار «با قیمت صبح» برنامهریزی میکند، اما تا عصر موجودی یا شرایط بارگیری عوض میشود.
چرا پروژه را گران میکند؟
-
خواب تیم اجرا (کارگر، استادکار، جرثقیل، جوشکار) هزینه مستقیم دارد.
-
اگر بار به موقع نرسد، زنجیره کار میخوابد: برشکاری، نصب، اجرای سقف و…
-
گاهی مجبور میشوید برای جبران زمان، از برند یا شرایط گرانتر خرید کنید.
راهحل سریع
-
قبل از واریز/قطعیکردن خرید:
-
موجودی همان لحظه را تأیید کنید.
-
زمان بارگیری و زمان رسیدن به کارگاه را با فروشنده هماهنگ کنید.
-
شرایط تخلیه و محدودیتهای محل پروژه را همان اول بگویید.
-
چکلیست ۳۰ ثانیهای
-
موجودی بندیل/شاخه تأیید شد؟
-
زمان بارگیری قطعی شد؟
-
مقصد، محدودیت تردد و زمان تخلیه مشخص شد؟
-
شماره تماس هماهنگکننده در کارگاه مشخص است؟
اشتباه ۵) کنترل نکردن کیفیت و اصالت در تحویل (تاب، ضربه، زنگزدگی، پلاک بندیل)
خرید آهن مثل خرید کالای بستهبندیشده نیست. اگر هنگام تحویل، کنترل نکنید، ممکن است هزینه را با برگشت بار، دوبارهکاری، یا کاهش کیفیت اجرا بپردازید.
چرا پروژه را گران میکند؟
-
تیرآهن تابدار یا ضربهخورده، اجرای دقیق را سخت میکند و زمان جوش/نصب را بالا میبرد.
-
زنگزدگی شدید یا آسیب به بالها، دردسر تمیزکاری و اصلاح ایجاد میکند.
-
اگر پلاک بندیل و مشخصات با پیشفاکتور نخواند، اختلاف فاکتور/تناژ بهوجود میآید.
راهحل سریع: چک تحویل در محل
-
هنگام تحویل:
-
پلاک بندیل/مشخصات (کارخانه، سایز، تعداد) را با فاکتور تطبیق دهید.
-
نمونهگیری ظاهری کنید: تاب، لهیدگی بال، شکستگی گوشهها، زنگ شدید.
-
اگر حساس هستید، روی وزن/تعداد هم توافق کنید (باسکول/صورتجلسه تحویل).
-
چکلیست ۳۰ ثانیهای
-
مشخصات پلاک بندیل با فاکتور یکی است؟
-
تیرآهن تاب یا ضربه واضح ندارد؟
-
زنگزدگی شدید یا آسیب بالها دیده نمیشود؟
-
صورتجلسه تحویل/رسید دریافت شد؟
قبل از خرید تیرآهن از بازار تهران این ۶ چیز را آماده کنید
این کار ساده، سرعت استعلام را بالا میبرد و جلوی اشتباهات را میگیرد:
-
سایز و نوع مقطع (IPE/INP/هاش)
-
تعداد شاخه یا تناژ تقریبی
-
محل تحویل (انبار تهران/تحویل پروژه)
-
مقصد دقیق پروژه (برای محاسبه حمل)
-
محدودیت تخلیه (جرثقیل دارید؟ زمان تخلیه؟)
-
نیاز به فاکتور رسمی/ارزش افزوده
جمعبندی: خرید حرفهای یعنی دیدن «هزینه نهایی»، نه فقط «قیمت ردیف جدول»
اگر فقط یک نکته را از این مقاله بردارید، این باشد:
ارزانترین تیرآهن روی کاغذ، همیشه ارزانترین تیرآهن برای پروژه نیست.
با چککردن وزن/استاندارد، نوع مقطع، هزینههای جانبی، موجودی و کنترل کیفیت در تحویل، میتوانید جلوی گرانشدن پروژه را بگیرید.
